Privacy · 2026-10-26 · 6 min

Wanneer heeft uw bedrijf een DPIA nodig?

Een klant stuurt een inkoopvragenlijst met de vraag of er een DPIA ligt. Of u wilt GPS in de bedrijfsauto's, camera's in het magazijn of een AI-tool die sollicitaties voorsorteert. Dan komt de vraag: moeten wij hier een DPIA voor maken? Dit artikel is voor de eigenaar of office manager van een MKB-bedrijf zonder eigen privacyjurist, die die vraag zelf wil kunnen beantwoorden.

Wat een DPIA is

DPIA staat voor data protection impact assessment, in de AVG gegevens­beschermings­effect­beoordeling. Het is een document waarin u vooraf uitzoekt wat een verwerking van persoonsgegevens betekent voor de mensen van wie de gegevens zijn: wat kan er misgaan, hoe erg is dat voor hen, en wat doet u om het te voorkomen. Het gaat dus om het risico voor die mensen, niet om het risico voor uw bedrijf.

Een DPIA hoort bij één verwerking of een groep vergelijkbare verwerkingen, niet bij het hele bedrijf. U maakt er geen voor "onze privacy", maar voor "de rittenregistratie in de bedrijfsauto's".

Wanneer het verplicht is

De AVG (artikel 35) verplicht een DPIA als een verwerking waarschijnlijk een hoog risico oplevert voor de rechten en vrijheden van mensen. Drie situaties noemt de wet zelf:

  • Een systematische en uitgebreide beoordeling van mensen op basis van geautomatiseerde verwerking, waaronder profilering, waarop besluiten worden gebaseerd die gevolgen voor hen hebben.
  • Verwerking op grote schaal van bijzondere persoonsgegevens, zoals gezondheid of biometrie, of van strafrechtelijke gegevens.
  • Stelselmatige en grootschalige monitoring van openbaar toegankelijke ruimten.

Daarnaast heeft de Autoriteit Persoonsgegevens een lijst gepubliceerd van verwerkingen waarvoor in Nederland altijd een DPIA nodig is. Voor het MKB springen er een paar uit: stelselmatige controle van werknemers (bijvoorbeeld van e-mail- en internetgebruik of met GPS in auto's), cameratoezicht, het grootschalig of stelselmatig verwerken van locatiegegevens, en biometrie zoals een vingerafdruk of gezichtsherkenning voor toegang. Twijfelt u, kijk dan op de site van de AP of uw verwerking op die lijst staat.

Twijfelt u? Loop de negen criteria langs

Staat uw verwerking niet op de lijst, dan helpen de criteria die de Europese privacytoezichthouders hebben opgesteld. Hun vuistregel: voldoet een verwerking aan twee of meer criteria, dan is een DPIA in de meeste gevallen nodig.

  • Mensen worden beoordeeld of gescoord, bijvoorbeeld op prestaties, gedrag of kredietwaardigheid.
  • Er worden automatisch besluiten genomen met rechtsgevolgen of een vergelijkbaar groot effect.
  • Mensen worden stelselmatig gevolgd of gemonitord.
  • Het gaat om gevoelige gegevens, zoals gezondheid, of om gegevens van zeer persoonlijke aard.
  • De verwerking is grootschalig, in aantal mensen, hoeveelheid gegevens, duur of geografisch bereik.
  • Gegevenssets uit verschillende bronnen worden gekoppeld of gecombineerd.
  • Het gaat om kwetsbare groepen, zoals kinderen, patiënten of werknemers. Werknemers tellen mee omdat ze afhankelijk zijn van hun werkgever en niet vrij nee kunnen zeggen.
  • Er wordt nieuwe technologie ingezet, zoals een AI-toepassing.
  • De verwerking kan mensen een recht, dienst of contract onthouden.

Voorbeelden uit het MKB

  • GPS-volgsysteem in de bedrijfsauto's: stelselmatig volgen, en het gaat om werknemers. Twee criteria, en controle van werknemers staat ook op de AP-lijst. DPIA nodig.
  • Een AI-tool die sollicitatiebrieven scoort en voorsorteert: beoordelen, nieuwe technologie en kandidaten die afhankelijk zijn van de uitkomst. DPIA nodig.
  • Camera's in winkel of magazijn: cameratoezicht staat op de AP-lijst, en vaak worden ook werknemers gefilmd. DPIA nodig.
  • Een AI-notulist die vergaderingen opneemt en samenvat: nieuwe technologie, en vaak gaat het om werknemers. Dat zijn al twee criteria. Maak de afweging en leg die vast.
  • Een gewone klantenadministratie of nieuwsbrieflijst: meestal geen van de criteria. Geen DPIA nodig, wel een vermelding in uw verwerkingsregister.

Uw klant vraagt om een DPIA

Levert u software of een dienst waarbij u persoonsgegevens verwerkt voor een klant, dan bent u meestal verwerker en de klant verwerkingsverantwoordelijke. De DPIA is dan de verantwoordelijkheid van de klant. U bent wel verplicht om die klant te helpen (artikel 28 van de AVG), en in de praktijk betekent dat: de informatie aanleveren die de klant nodig heeft.

Zet die informatie één keer op papier, dan hoeft u niet bij elke vragenlijst opnieuw te zoeken: welke persoonsgegevens u verwerkt en waarvoor, waar ze staan, hoe lang u ze bewaart, welke subverwerkers u inschakelt (zoals hosting- of AI-leveranciers) en in welke landen, en welke beveiligingsmaatregelen u neemt. Verwerkt u daarnaast voor uzelf gegevens met een hoog risico, dan is die DPIA wel van u.

Wat er in een DPIA staat

De AVG schrijft vier onderdelen voor:

  • Een beschrijving van de verwerking en het doel: welke gegevens, van wie, waarvoor, wie erbij kan en hoe lang ze bewaard worden.
  • Een toets of de verwerking noodzakelijk en evenredig is: kan het doel ook met minder gegevens of een minder ingrijpend middel?
  • Een beoordeling van de risico's voor de betrokkenen, met kans en ernst.
  • De maatregelen die u neemt om die risico's te beperken, en wie daarvoor verantwoordelijk is.

U maakt de DPIA vóórdat u met de verwerking begint. Heeft u een functionaris gegevensbescherming, vraag dan diens advies. Verandert de verwerking, bijvoorbeeld omdat er gegevens bijkomen of een nieuwe leverancier, dan kijkt u de DPIA opnieuw na. En blijft er na alle maatregelen een hoog risico over, dan moet u de Autoriteit Persoonsgegevens vooraf raadplegen (artikel 36).

Geen DPIA nodig? Schrijf op waarom

Komt u na het langslopen van de lijst en de criteria uit op geen DPIA, leg dan kort vast hoe u tot die conclusie kwam: welke criteria u heeft bekeken en waarom ze niet van toepassing zijn. Vraagt een klant of de toezichthouder later waarom er geen DPIA ligt, dan heeft u een antwoord. En als de verwerking verandert, ziet u snel of de afweging nog klopt.

Dit artikel is geen juridisch advies. Een DPIA is een afweging die u als organisatie zelf maakt en vaststelt. Gaat het om gevoelige gegevens of een grote groep mensen, schakel dan een privacyjurist of functionaris gegevensbescherming in.

LIVE
AxonDPIA

AxonDPIA is een van de vijf producten van Axon Baseline. Met een begeleide vragenlijst komt u tot een eerste DPIA, een startpunt dat u zelf aanvult en vaststelt. Begin met de gratis toets of u een DPIA nodig hebt.

Naar AxonDPIA →