Begrippen: AI-governance, AI-security en datarooms
De termen die terugkomen in onze artikelen en producten, elk in een paar zinnen. De eerste zin is steeds de definitie.
AI-register
Een AI-register is een actueel overzicht van alle AI-systemen die een organisatie gebruikt: welk systeem, waarvoor, door wie en met welke data. De EU AI Act schrijft geen vorm voor, maar zonder zo'n overzicht kunt u geen enkel systeem classificeren of documenteren. Een register dat handmatig wordt bijgehouden, loopt in de praktijk achter op het werkelijke gebruik.
Risicoclassificatie (EU AI Act)
Risicoclassificatie is het indelen van een AI-systeem in een van de vier risicocategorieën van de EU AI Act: onaanvaardbaar, hoog, beperkt of minimaal risico. De categorie bepaalt de verplichtingen: verboden, uitgebreide documentatie en menselijk toezicht, een transparantieplicht, of geen extra eisen. Ook bij minimaal risico moet u de indeling kunnen onderbouwen.
Gebruiksverantwoordelijke (deployer)
Een gebruiksverantwoordelijke is een organisatie die een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, in tegenstelling tot de aanbieder die het ontwikkelt. De EU AI Act legt ook gebruiksverantwoordelijken verplichtingen op. Wie bijvoorbeeld een AI-assistent of een AI-gedreven HR-tool inzet, heeft dus een eigen compliancepositie.
AI-geletterdheid
AI-geletterdheid is de kennis en vaardigheid die medewerkers nodig hebben om AI-systemen verantwoord te gebruiken en de risico's ervan te begrijpen. Artikel 4 van de EU AI Act verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken sinds 2 februari 2025 om daar passende maatregelen voor te nemen.
Shadow AI
Shadow AI is het gebruik van AI-tools binnen een organisatie zonder medeweten of goedkeuring van IT of compliance, zoals een eigen abonnement op een chatbot of een gratis AI-dienst waar documenten in worden geplakt. Het risico is dat vertrouwelijke gegevens bij een externe partij terechtkomen en dat het AI-register onvolledig is.
RAG (retrieval-augmented generation)
RAG is een techniek waarbij een taalmodel eerst relevante passages uit een eigen documentenverzameling krijgt aangereikt en pas daarna antwoord geeft. Zo baseert het antwoord zich op uw eigen stukken in plaats van op wat het model zelf heeft geleerd, en kan het naar de bron verwijzen.
Rechten vóór retrieval
Rechten vóór retrieval betekent dat een AI-chat de toegangsrechten van de gebruiker al in de zoekstap toepast, zodat het model alleen passages te zien krijgt uit documenten die deze persoon mag lezen. Filteren ná het zoeken lijkt veilig, maar levert slechtere antwoorden op en vergroot de kans op lekken via suggesties of zoekresultaten.
PII-maskering
PII-maskering is het onherkenbaar maken van persoonsgegevens, zoals namen, contactgegevens of burgerservicenummers, voordat tekst wordt opgeslagen of aan een taalmodel wordt gegeven. Hoe strenger de maskering, hoe minder er kan lekken, maar te breed maskeren maakt antwoorden onleesbaar.
Dataroom
Een dataroom is een afgeschermde online omgeving waarin een organisatie vertrouwelijke documenten deelt met een beperkte groep buitenstaanders, zoals investeerders bij een fondsraising of kopers bij een overname. Toegang loopt per persoon of groep, en elke handeling wordt vastgelegd.
Zero trust documenttoegang
Zero trust documenttoegang betekent dat niemand een document kan zien tenzij het expliciet met hem gedeeld is, en dat de server dat bij elk verzoek opnieuw controleert. Wat niet gedeeld is, bestaat voor de lezer niet: ook de naam van een document of map is dan niet zichtbaar.
Audit trail
Een audit trail is een doorlopend logboek van wie wat wanneer heeft gedaan in een systeem, zoals het bekijken of downloaden van een document of het stellen van een vraag. Het maakt toegang achteraf controleerbaar en is in datarooms de basis voor monitoring en dossiervorming.
Dynamisch watermerk
Een dynamisch watermerk is een markering die bij het openen of downloaden van een document wordt toegevoegd, met gegevens van de lezer zoals naam, e-mailadres en tijdstip. Komt een pagina buiten de dataroom terecht, dan is te herleiden wie hem heeft bekeken.